Dış Ticaret ve Taşımacılık Terimleri Sözlüğü

Faturalarda, çeki listelerinde, konşimentolarda ve akreditiflerde geçen terimlerin kısa ve sade tanımları. İlgili ücretsiz aracı veya rehberi açmak için bağlantılı bir terime dokunun.

Eşleşen terim yok. Başka bir sözcük, bir kısaltma veya İngilizce terimi deneyin.

ACI / ACID numarası (Mısır) ACI / ACID Number (Egypt)

Mısır'ın ön kargo bilgisi (ACI) sistemi: Mısırlı ithalatçı, sevkiyattan önce Nafeza'da 19 haneli bir ACID numarası alır ve bu numara fatura, taşıma belgesi ve diğer sevkiyat belgeleri üzerinde basılı olmalıdır.

Peşin ödeme (Cash in Advance) Advance Payment (Cash in Advance)

Alıcı, mallar sevk edilmeden önce fiyatın tamamını veya bir kısmını öder; çoğu zaman kapora şeklinde olup bakiye konşimento kopyasına karşı ödenir; satıcı için en güvenli, alıcı için en riskli koşuldur.

Yetkilendirilmiş Yükümlü (AEO) AEO (Authorised Economic Operator)

Gümrük tarafından güvenilir ve güvenli olarak belgelendirilen, daha basit prosedürlerden ve daha az denetimden yararlanabilen tüccar; birçok ülke birbirlerinin programlarını tanır.

AES / EEI (ABD ihracat beyanı) AES / EEI (Electronic Export Information)

ABD ihracat beyanı; bir Schedule B veya HTS numarası altındaki malların değeri 2.500 USD'yi aştığında ya da ihracat lisansı gerektiğinde Automated Export System'de (AES) bildirilir. AES, konşimentoya veya hava konşimentosuna (AWB) yazılan bir ITN döndürür.

Hava konşimentosu (AWB) Air Waybill (AWB)

Hava kargosu için, havayolu şirketi veya acentesi tarafından düzenlenen taşıma belgesi. Bir makbuz ve taşıma sözleşmesidir ancak kıymetli evrak değildir; bu yüzden mal, üzerinde adı yazılı alıcıya teslim edilir. Forwarder, havayolunun ana AWB'si (MAWB) altında bir house AWB (HAWB) düzenler.

Apostil Apostille

Belgenin düzenlendiği ülkenin verdiği ve bir resmî belgeyi 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf başka bir ülkede kullanılmak üzere doğrulayan sertifika; konsolosluk legalizasyonunun yerini alır.

Akreditif açtıran ve lehtar (L/C) Applicant and Beneficiary (L/C)

Akreditifte akreditif açtıran, bankasından akreditifi açmasını isteyen alıcıdır; lehtar ise uygun belgeleri ibraz ettiğinde ödeme alan satıcıdır.

Varış bildirimi (Arrival Notice) Arrival Notice

Taşıyıcının veya forwarder'ın alıcıya ya da notify party'ye yükün geldiğini bildirdiği; ETA, konteyner bilgileri, ücretler ve yükün serbest bırakılması için gereken adımları içeren bildirim.

Vergiye esas değer (matrah) Assessable Value

İthalat gümrük vergisinin hesaplanmasında matrah olarak kullanılan gümrük kıymeti — genellikle CIF değeridir, ancak bazı ülkeler ayrıca belirlenen bir işlem değeri veya gümrük kıymeti kullanır.

ATA karnesi (ATA Carnet) ATA Carnet

Numunelerin, profesyonel ekipmanın ve fuar mallarının gümrük vergileri ve diğer vergiler ödenmeden, bir yıla kadar geçici olarak bir ülkeye girmesine izin veren, yaklaşık 80 ülkede geçerli uluslararası gümrük belgesi.

Konşimento (B/L) B/L (Bill of Lading)

Konşimento: deniz taşıyıcısının düzenlediği taşıma belgesi; malın teslim alındığını gösteren bir makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve (orijinal, ciro edilebilir bir B/L için) malı temsil eden kıymetli evraktır.

BAF (Yakıt ek ücreti) BAF (Bunker Adjustment Factor)

Akaryakıt (bunker) maliyetlerindeki değişiklikleri göndericilere yansıtan deniz navlunu ek ücreti. Armatörler bunu düzenli olarak revize eder; 2020'den beri IMO 2020'nin gerektirdiği düşük kükürtlü yakıtın maliyetini de yansıtır.

Lehtar sertifikası Beneficiary Certificate

Akreditifin lehtarı olan satıcı tarafından imzalanan ve akreditifin gerektirdiği bir işi yaptığını, örneğin alıcıya bir takım belge suretini gönderdiğini doğrulayan beyan.

Poliçe (bill of exchange) Bill of Exchange (Draft)

Keşidecinin imzaladığı, muhatabın belirli bir tutarı belirli bir kişiye görüldüğünde veya belirli bir tarihte ödemesini emreden yazılı talimat; tahsilatlarda ve akreditiflerde kullanılır.

Bağlayıcı tarife bilgisi (BTI) Binding Tariff Information (BTI) / Advance Ruling

Bir ürünün tarife sınıflandırması (veya menşei ya da kıymeti) hakkında ithalattan önce verilen ve gümrüğü bağlayan yazılı gümrük kararı. AB'de bu Bağlayıcı Tarife Bilgisi'dir (BTI) ve 3 yıl geçerlidir; ABD'de CBP, 19 CFR Part 177 uyarınca karar (ruling) verir.

Gümrük antreposu Bonded Warehouse

Gümrüğün onayladığı bir antrepo: ithal mallar, serbest dolaşıma girene veya yeniden ihraç edilene kadar ithalat gümrük vergisi ve KDV ödenmeden burada depolanabilir.

Rezervasyon onayı (booking) Booking Confirmation

Taşıyıcının veya forwarder'ın bir gemide ya da uçuşta yer ayrıldığını onaylaması; rezervasyon numarasını, gemiyi ve seferi, cut-off sürelerini ve boş konteynerin nereden alınacağını içerir.

Menşe şahadetnamesi (C/O) C/O (Certificate of Origin)

Menşe şahadetnamesi: malın hangi ülkede üretildiğini belirten belge; bir ticaret anlaşması kapsamında tercihli tarife talep etmek ya da yalnızca menşeyi beyan etmek için kullanılır.

Belge karşılığı peşin ödeme (CAD) CAD (Cash Against Documents)

Alıcı, sevkiyat belgeleri kendisine ibraz edildiğinde öder; bu genellikle bankalar aracılığıyla D/P koşullarında belgeli tahsil (documentary collection) olarak yapılır; alıcı ardından malı teslim almak için belgeleri alır.

Kargo manifestosu Cargo Manifest

Taşıyıcının bir gemiye, uçağa veya kamyona yüklenen tüm sevkiyatları gösteren listesi; gümrük bunu risk kontrolleri için ve beyanlarla eşleştirmek için kullanır.

Taşıyıcı sorumluluk sınırı Carrier Liability Limit

İlgili sözleşme uyarınca bir taşıyıcının kaybolan veya hasar gören yük için ödemek zorunda olduğu azami tutar; koli başına veya kilogram başına Özel Çekme Hakkı (SDR) cinsinden sınırlandırılır ve çoğu zaman yükün değerinin çok altındadır; aradaki farkı yük sigortası veya beyan edilen değer karşılar.

CBAM (Sınırda karbon düzenleme mekanizması) CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism)

İthal demir ve çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektriğin bünyesindeki emisyonlara uygulanan AB ücreti; 2026'dan itibaren yılda 50 ton veya daha fazla ithalat yapan ithalatçılar yetkili beyan sahibi olmalı ve CBAM sertifikası satın almalıdır.

Metreküp (CBM) CBM (Cubic Meter)

Metreküp: bir sevkiyatın kapladığı hacmi ölçmek için kullanılan standart birim; konteyner doluluğunu ve çoğu zaman taşıma maliyetini hesaplamakta kullanılır.

CE işareti CE Marking

Bir üreticinin, AB güvenlik kuralları kapsamındaki oyuncak, makine ve elektrikli ekipman gibi ürünlere, bu kurallara uyduklarını beyan etmek için koyduğu işaret; bir kalite işareti veya bir makam onayı değildir.

Analiz sertifikası (CoA) Certificate of Analysis (CoA)

Üreticinin veya bir laboratuvarın, bir partinin test sonuçlarını spesifikasyonuyla karşılaştırarak verdiği belge; kimyasal, gıda hammaddesi ve kozmetik alıcıları bunu çoğu zaman her sevkiyatla birlikte ister.

Uygunluk sertifikası (CoC) Certificate of Conformity (CoC)

Genellikle yetkili bir kuruluşun test veya muayenesinden sonra düzenlenen ve malların ithalatçı ülkenin teknik kurallarına uyduğunu belirten sertifika; bazı ülkeler listelenen ürünlerin gümrükten çekilmesi için bunu şart koşar.

Serbest satış sertifikası Certificate of Free Sale

İhracatçı ülkedeki bir makamın veya ticaret odasının, ürünün orada yasal olarak satıldığını belirten sertifikası; yurt dışında gıda, kozmetik veya tıbbi cihaz kaydı yaptırılırken sıklıkla istenir.

CFR (Mal bedeli ve navlun) CFR (Cost and Freight)

Mal Bedeli ve Navlun: satıcının belirlenen limana kadar masrafları ve navlunu ödediği, ancak riskin mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.

Ücrete esas ağırlık Chargeable Weight

Bir sevkiyatın gerçek (brüt) ağırlığı ile hacimsel ağırlığından yüksek olanı; taşıyıcılar navlun maliyetini, özellikle hava kargoda, buna göre hesaplar.

CIF (Mal bedeli, sigorta ve navlun) CIF (Cost, Insurance and Freight)

Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun: hem bir Incoterms kuralı hem de bir kıymet esası — mal bedeli artı uluslararası navlun ve sigorta; ithalat gümrük vergisinin hesaplanmasında yaygın olarak matrah olarak kullanılır.

CIP (Taşıma ve sigorta ücreti ödenmiş) CIP (Carriage and Insurance Paid To)

Taşıma ve Sigorta Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim: satıcının belirlenen varış yerine kadar taşımayı ve sigortayı ayarlayıp ödediği, ancak riskin mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda geçtiği Incoterms kuralı.

CISG (Viyana Satış Sözleşmesi) CISG (UN Sales Convention)

Uluslararası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Viyana, 1980); sözleşme dışlamadıkça, iki farklı üye ülkedeki işletmeler arasındaki mal satışlarına otomatik olarak uygulanır.

Temiz konşimento / şerhli konşimento Clean B/L / Claused B/L

Temiz (clean) konşimento, malın veya ambalajının teslim alınırken kusurlu olduğunu belirten hiçbir şerh taşımaz. Şerhli (claused, foul) B/L hasarı veya eksikliği kaydeder ve bankalar bunu akreditif kapsamında reddeder (UCP 600 Madde 27).

CMR belgesi (karayolu taşıma senedi) CMR Consignment Note

CMR Sözleşmesi kapsamındaki karayolu taşıma belgesi; mallar iki ülke arasında karayoluyla taşındığında ve bu ülkelerden en az biri Sözleşme'ye taraf olduğunda kullanılır; gönderici, alıcı ve taşıyıcı için üç asıl nüsha olarak düzenlenir.

Ticari fatura Commercial Invoice

Satıcının fiilen sevk edilen mallar için düzenlediği kalem kalem fatura; gümrük bunu vergileri hesaplamak için, alıcı da ödeme yapmak veya malı teslim almak için kullanır — bir teklif niteliğindeki proforma faturadan farklıdır.

Alıcı (consignee) Consignee

Sevkiyat belgelerinde adı geçen ve taşıyıcıya malı teslim etmesi talimatı verilen alıcı.

Konsolidasyon (groupage) Consolidation (Groupage)

Birkaç göndericinin yükünü tek konteynerde (LCL konsolidasyonu, groupage olarak da bilinir) veya tek göndericinin birkaç siparişini tek sevkiyatta birleştirerek taşıma maliyetini paylaşmak.

Konsolosluk onayı Consular Legalization

Bir belgenin imzasının veya mührünün önce düzenleyen ülkede, ardından varış ülkesinin büyükelçiliği veya konsolosluğu tarafından onaylanması; Apostil Sözleşmesi dışındaki ülkeler için hâlâ gereklidir.

Konteyner (TEU / FEU) Container (TEU / FEU)

Deniz ve intermodal taşımacılık için standart çelik kutu; en yaygın olanları 20 veya 40 feet uzunluğundadır (TEU/FEU). Her tipin tam iç ölçülerine ve ağırlık sınırlarına göz atın.

Konteyner numarası (ISO 6346) Container Number (ISO 6346)

Her konteynerin üzerine işaretlenen 11 karakterli kimlik: üç harfli sahip kodu, bir ekipman kategorisi harfi, altı haneli seri numarası ve bir kontrol hanesi.

Konteyner mührü Container Seal

Yüklemeden sonra konteyner kapılarına takılan, numaralı ve kurcalandığı belli olan kilit (mühür); numarası B/L'ye kaydedilir ve varışta kontrol edilir.

Menşe ülke işaretlemesi Country of Origin Marking

Mallar veya ambalajları üzerindeki, son alıcının malın nerede üretildiğini bilmesi için ABD gibi bazı ülkelerin zorunlu kıldığı "Made in" işareti.

CPT (Taşıma ücreti ödenmiş) CPT (Carriage Paid To)

Incoterms kuralı: satıcı belirlenen varış yerine kadar taşıma ücretini öder, ancak risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer.

Gümrük müşaviri Customs Broker

İthalatçı adına gümrük beyannamelerini hazırlayıp veren ve gümrük vergilerini ödeyen lisanslı temsilci.

Gümrük beyannamesi Customs Declaration

Eşyanın, tarife kodunun, değerinin ve menşeinin gümrüğe resmi olarak bildirilmesi; eşyayı ithalat veya ihracat gibi bir rejime tabi kılar.

Gümrük vekaletnamesi Customs Power of Attorney

Bir gümrük müşavirinin veya forwarder'ın, ithalatçı ya da ihracatçı adına gümrük beyannamesi vermesine izin veren yazılı yetki belgesi.

Gümrük kıymeti (işlem değeri) Customs Value (Transaction Value)

Değer esaslı (ad valorem) gümrük vergisinin hesaplandığı değer. WTO Gümrük Kıymeti Anlaşması uyarınca bu normalde işlem değeridir; yani fiilen ödenen veya ödenecek fiyat ile bazı eklemeler. Sınıra kadar olan navlun ve sigortanın dahil olup olmayacağına her ülke karar verir: dahil (AB'deki gibi CIF esası) veya değil (ABD'deki gibi FOB esası).

Cut-off (CY, SI ve VGM kapanışı) Cut-off (CY, SI and VGM cut-off)

Bir sefer için taşıyıcıya teslim edilmesi gereken son zaman: terminaldeki yüklü konteyner için CY cut-off, yükleme talimatı (B/L verileri) için SI cut-off ve konteynerin doğrulanmış brüt kütlesi için VGM cut-off. Birinin kaçırılması konteynerin bir sonraki gemiye kalmasına yol açabilir.

CY ve CFS (konteyner sahası ve yük istasyonu) CY and CFS (Container Yard, Container Freight Station)

Konteyner sahası (CY), terminalde dolu konteynerlerin kabul edildiği ve depolandığı yerdir; konteyner yük istasyonu (CFS) ise LCL yükün konteynerlere doldurulduğu veya konteynerlerden boşaltıldığı yerdir.

Vesaik mukabili (D/P) / kabul mukabili (D/A) D/P and D/A (Documentary Collection)

URC 522 kapsamında bankalar aracılığıyla ödeme: satıcının bankası sevkiyat belgelerini alıcının bankasına gönderir; alıcının bankası belgeleri ya ödeme karşılığında (D/P, ödemeye karşı belgeler) ya da alıcının daha sonra vadesi gelecek bir poliçeyi kabul etmesi karşılığında (D/A, kabule karşı belgeler) teslim eder. Bankalar ödemeyi garanti etmez.

Tehlikeli mallar (DG) Dangerous Goods (DG)

İnsanlar, taşıma veya çevre için tehlike oluşturabilecek mallar; örneğin yanıcı sıvılar (birçok parfüm), aerosoller, lityum piller ve aşındırıcı maddeler. UN numarası ve sınıfıyla tanımlanır; IMDG Kodu (deniz), IATA Tehlikeli Madde Kuralları (hava) veya ADR (Avrupa'da kara yolu) uyarınca ambalajlanmalı, işaretlenmeli, etiketlenmeli ve beyan edilmelidir.

Tehlikeli mal beyanı (DGD) Dangerous Goods Declaration (DGD)

Göndericinin, taşınacak tehlikeli malları UN numarası, uygun sevkiyat adı, sınıf, ambalaj grubu ve miktarla birlikte belirten imzalı beyanı; deniz taşımacılığı için IMDG Kodu, hava taşımacılığı için IATA kuralları bunu zorunlu kılar.

DAP (Belirlenen yerde teslim) DAP (Delivered at Place)

Belirlenen Yerde Teslim: satıcının, mal belirlenen varış yerinde boşaltmaya hazır şekilde alıcının emrine hazır bulundurulduğunda teslimi yaptığı Incoterms kuralı — satıcı o noktaya kadar risk ve masrafı üstlenir.

DAT (Terminalde teslim) DAT (Delivered at Terminal)

Bir Incoterms 2010 kuralıdır. Incoterms 2020 bunun yerine DPU (Delivered at Place Unloaded) kuralını getirmiştir; DPU yalnızca terminal değil, satıcının malı boşalttığı herhangi bir yer olabilir.

DDP (Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim) DDP (Delivered Duty Paid)

Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim: satıcının malı ithalat gümrük işlemleri tamamlanmış olarak belirlenen varış yerinde teslim ettiği ve ithalat gümrük vergisi ile diğer vergiler dahil tüm masraf ve riski üstlendiği Incoterms kuralı.

DDU (Gümrük vergisi ödenmemiş teslim) DDU (Delivered Duty Unpaid)

Artık var olmayan bir Incoterms 2000 kuralıdır. Incoterms 2010'dan beri yerini DAP (Delivered at Place) almıştır: satıcı malı belirlenen yere teslim eder, ithalattaki gümrük vergileri ile vergileri alıcı öder.

De minimis değeri (muafiyet sınırı) De Minimis Value

Bir ülkenin, altındaki ithalatı gümrük vergisi almadan, bazen de vergi veya tam beyanname istemeden kabul ettiği değer. Eşikler ülkeye göre farklıdır ve sık değişir; ABD, 800 USD'lik de minimis muafiyetini 29 Ağustos 2025'te tüm ülkeler için askıya aldı.

Borç ve alacak dekontu (debit/credit note) Debit Note and Credit Note

Bir faturayı düzenlendikten sonra düzelten belgeler: borç dekontu borçlu olunan tutarı artırır, alacak dekontu ise azaltır; örneğin fiyat düzeltmesi, eksik teslimat veya iade edilen mallar sonrasında.

Teslim emri (D/O) Delivery Order (D/O)

Taşıyıcının veya acentesinin varış yerinde, alıcının yükü teslim alabilmesi için verdiği serbest bırakma; genellikle konşimento ibraz edildikten veya serbest bırakıldıktan ve ücretler ödendikten sonra düzenlenir.

Demuraj Demurrage

Armatörün, dolu bir konteynerin teslim alınmadan önce izin verilen serbest süreyi (free time) aşarak liman veya terminalde bekletilmesi için aldığı ücret (detention ile karşılaştırın).

Yasaklı taraf taraması (DPS) Denied Party Screening

Sevkiyattan önce alıcının, consignee'nin, bankaların ve satışın diğer taraflarının devlet yaptırım ve kısıtlı taraf listelerine karşı kontrol edilmesi; örneğin ABD Consolidated Screening List. Olası bir eşleşme otomatik ret değil, ek kontrol gerektirir.

Detention (konteyner bekleme ücreti) Detention

Armatörün, konteynerinin (boş veya dolu) iade edilmeden önce izin verilen serbest süreyi aşarak liman dışında tutulması için aldığı ücret (demurrage ile karşılaştırın).

Uyumsuzluk / rezerv (discrepancy, L/C) Discrepancy (L/C)

İbraz edilen belgeler ile akreditifin şartları arasındaki veya belgelerin kendi aralarındaki, bankanın ödemeyi reddetmesine imkân veren uyumsuzluk.

DPU (Belirlenen yerde boşaltılmış teslim) DPU (Delivered at Place Unloaded)

Incoterms kuralı: satıcı malı belirlenen varış yerinde boşaltılmış olarak teslim eder; ithalat gümrük işlemlerini alıcı yapar ve ithalat gümrük vergileri ile diğer vergileri öder.

Çift kullanımlı ürünler Dual-Use Goods

Hem sivil hem askeri amaçlara hizmet edebilen mallar, yazılımlar ve teknolojiler; örneğin bazı kimyasallar, elektronik ürünler ve takım tezgâhları. Bunların ihracı, ulusal ihracat kontrol listeleri uyarınca lisans gerektirebilir.

Damping ve anti-damping vergisi Dumping / Anti-Dumping Duty

İthal edilen bir ürün normal değerinin altında ve ithalatçı ülkenin yerli sanayisine zarar verecek şekilde satıldığında uygulanan ek vergi.

Dunnage (yük sabitleme malzemesi) Dunnage

Konteyner içinde boşlukları doldurmak ve yükün hareket etmesini önlemek için kullanılan ahşap, hava yastığı veya karton gibi malzeme. Uluslararası sevkiyatlarda ahşap dunnage ISPM 15'e uygun olmalıdır.

Gümrük vergisi (ithalat) Duty (Import Duty)

İthalatçı ülkenin gümrüğünün ülkeye getirilen mallardan aldığı vergi; genellikle gümrük kıymetinin bir yüzdesidir ve oranı ürünün HS koduna ve menşe ülkesine bağlıdır.

Gümrük vergisi iadesi (drawback) Duty Drawback

Daha sonra ihraç edilen mallar veya malzemeler için ödenen ithalat gümrük vergisinin iadesi; mal ya olduğu gibi ya da başka bir ürüne işlendikten sonra ihraç edilir. Koşullar, süre sınırları ve ispat ülkeye göre değişir.

ECCN ve EAR99 ECCN and EAR99

ABD ihracat kontrollerinde Export Control Classification Number (ECCN), bir ürünü Commerce Control List'e yerleştirir; EAR kapsamında olup listede yer almayan ürün EAR99'dur ve çoğu durumda lisans gerektirmez; ambargolu bir varış yeri, kısıtlı bir taraf veya yasaklı bir nihai kullanım hariçtir.

EORI numarası EORI Number

Economic Operators Registration and Identification numarası: işletmelerin AB'de ve Birleşik Krallık'ta gümrük beyannameleri için ihtiyaç duyduğu kimlik; Birleşik Krallık'ta numaralar GB veya XI ile başlar. Numara bir ülke koduyla başlar.

Genişletilmiş üretici sorumluluğu (GÜS) EPR (Extended Producer Responsibility)

Üreticilerin, ambalajlarının veya ürünlerinin kullanım sonrası toplanmasının ve geri dönüştürülmesinin bedelini ödemesini sağlayan sistem; AB'de satıcılar her ülkenin üretici sicilinde kayıt yaptırır, o ülkede kurulu değillerse bunu bir yetkili temsilci aracılığıyla yapar.

ETA / ETD (tahmini varış / çıkış) ETA / ETD

Bir geminin, uçuşun veya kamyonun tahmini varış zamanı (ETA) ve tahmini hareket zamanı (ETD). Bunlar taşıyıcının tahminleridir ve değişebilir; malın ne zaman sevk edildiğini ETD değil, konşimentodaki gemiye yükleme (on-board) tarihi gösterir.

EUDR (AB Ormansızlaşma Tüzüğü) EUDR (EU Deforestation Regulation)

Sığır, kakao, kahve, yağ palmiyesi, kauçuk, soya ve ahşap ürünlerinin ormansızlaşmadan arınmış, yasal olarak üretilmiş ve bir durum tespiti beyanıyla kapsanmış olmasını şart koşan AB kuralları; 30 Aralık 2026'dan itibaren uygulanır.

Döviz kuru Exchange Rate

Bir para biriminin başka bir para birimine çevrildiği oran; kendi para biriminizden farklı bir para biriminde teklif vermeden veya fatura kesmeden önce kontrol edin.

İhracat kredi sigortası Export Credit Insurance

Yabancı bir alıcının iflas gibi ticari nedenlerle veya transfer kısıtlamaları gibi siyasi nedenlerle ödeme yapmaması hâlinde ihracatçıya ödeme yapan sigorta.

İhracat lisansı Export Licence

Çift kullanımlı ürünler, askeri mallar, bazı kimyasallar veya yaptırım uygulanan varış yerlerine gönderilen mallar gibi belirli malların ihracı için gereken resmi izin. Gerekip gerekmediği ürünün kontrol sınıflandırmasına, varış yerine, son kullanıcıya ve son kullanıma bağlıdır.

EXW (İş yerinde teslim) EXW (Ex Works)

İş Yerinde Teslim: satıcının tek yükümlülüğünün malı kendi tesisinde hazır bulundurmak olduğu Incoterms kuralı — ihracat gümrük işlemleri dahil o noktadan sonraki her şeyi alıcı ayarlar ve öder.

FAS (Gemi doğrultusunda teslim) FAS (Free Alongside Ship)

Incoterms kuralı: satıcı, mal alıcının belirlediği geminin yanına belirlenen yükleme limanında konulduğunda teslimi yapmış olur; yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı için geçerlidir.

FCA (Taşıyıcıya teslim) FCA (Free Carrier)

Taşıyıcıya Teslim: satıcının malı, ihracat gümrük işlemleri tamamlanmış olarak alıcının belirlediği taşıyıcıya veya yere teslim ettiği Incoterms kuralı.

FDA ön bildirimi (Prior Notice) FDA Prior Notice

İnsanlar veya hayvanlar için ABD'ye giren her gıda sevkiyatının (numuneler dahil) varıştan önce elektronik ortamda ABD FDA'ya yapılan ön bildirimi; yeterli ön bildirimi olmayan gıdalar giriş limanında alıkonulur.

FOB (Gemide teslim) FOB (Free on Board)

Gemide Teslim: yalnızca deniz taşımacılığında kullanılan ve satıcının risk ve masraflarının, mal belirlenen limanda gemiye yüklendiği anda alıcıya geçtiği Incoterms kuralı.

Forfaiting ve faktoring Forfaiting and Factoring

İhracat alacaklarını satarak erken ödeme alma yolları: forfaiting, genellikle bir banka tarafından avalize edilmiş bir poliçe veya akreditifle desteklenen, orta ya da uzun vadeli krediye dayalı tek ve daha büyük bir alacağı rücu hakkı olmadan satın alır; faktoring ise kısa vadeli açık hesap faturaları için yinelenen bir hizmettir.

Serbest süre (free time) Free Time

Bir konteynerin terminalde (demurrage öncesi) veya ithalatçıda (detention öncesi) ücretsiz kalabileceği gün sayısı; taşıyıcının tarifesinde veya navlun sözleşmesinde belirlenir.

Serbest bölge Free Trade Zone (FTZ)

Gümrük vergisi bakımından gümrük bölgesinin dışında sayılan ve malların yurt içi piyasaya girene kadar ithalat gümrük vergisi ödenmeden depolanabildiği, işlenebildiği veya monte edilebildiği alan. Adlar ve kurallar ülkeye göre değişir (serbest bölge, dış ticaret bölgesi, özel ekonomik bölge).

Forwarder (taşıma işleri organizatörü) Freight Forwarder

Bir gönderici veya alıcı adına taşımayı, belgeleri ve gümrük formalitelerini organize eden, kullanılan gemi, kamyon veya uçakların sahibi olması gerekmeyen acente.

Navlun peşin / varışta (prepaid / collect) Freight Prepaid / Freight Collect

Peşin (prepaid), göndericinin ana navlunu çıkışta ödediği anlamına gelir; CFR, CIF, CPT, CIP ve D kurallarında olağan olan budur. Varışta ödemeli (collect) ise alıcının varışta ödediği anlamına gelir; EXW, FCA, FAS ve FOB'da olağan olan budur. Konşimentodaki ibare Incoterms kuralıyla uyumlu olmalıdır.

Serbest ticaret anlaşması (STA) FTA (Free Trade Agreement)

Serbest Ticaret Anlaşması: anlaşmanın menşe kurallarının karşılanması koşuluyla, ülkeler arasında ticareti yapılan uygun mallardaki ithalat gümrük vergisini azaltan veya kaldıran antlaşma.

Müşterek avarya (General Average) General Average

Bir gemiyi ve yükünü kurtarmak için, örneğin yangın veya karaya oturma sonrasında, fedakârlıklar yapıldığında veya masraflara katlanıldığında, her yük sahibinin kendi malları zarar görmemiş olsa bile bir pay ödediği deniz hukuku kuralı; yük ancak teminat karşılığında serbest bırakılır ve bu teminatı genellikle yük sigortası sağlar.

GPSR (AB Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü) GPSR (General Product Safety Regulation)

AB'de satılan tüketici ürünleri için AB'de yerleşik bir sorumlu ekonomik operatör ile ürün ve iletişim bilgilerini zorunlu kılan, 13 Aralık 2024'ten beri uygulanan 2023/988 sayılı AB Tüzüğü.

Brüt ağırlık / net ağırlık Gross Weight / Net Weight

Brüt ağırlık ambalaj dahil toplam ağırlıktır; net ağırlık yalnızca malın ağırlığıdır. Çoğu çeki listesinde ikisi de koli başına ve toplam olarak gösterilir.

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP) GSP (Generalized System of Preferences)

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi: gelişmiş ülkelerin, tam bir serbest ticaret anlaşması olmaksızın, uygun gelişmekte olan ülkelerden gelen mallara indirimli veya sıfır gümrük vergisi uyguladığı program.

Helal sertifikası Halal Certificate

Bir ürünün İslami helal şartlarını karşıladığını gösteren belge; Endonezya'da gıda, içecek ve kozmetik ürünleri, ithal olanlar da dahil, helal sertifikalı olmak zorundadır; ithal gıda ve içecekler ile kozmetikler için son tarihler Ekim 2026'dan Ekim 2028'e kaydırılmıştır.

HBL / MBL (house / master konşimento) HBL / MBL (House and Master B/L)

Master konşimento (MBL) armatör tarafından forwarder'a veya NVOCC'ye düzenlenir; house konşimento (HBL) ise forwarder tarafından asıl göndericiye düzenlenir. Alıcının yükü teslim alabilmesi için doğru olanın serbest bırakılması gerekir.

GTİP (HS kodu) HS Code

Armonize Sistem kodu: ithalat gümrük vergisini, ticaret istatistiklerini ve lisans gerekliliklerini belirlemek için dünya genelinde kullanılan standart ürün sınıflandırma kodu.

HTS, Schedule B, CN ve TARIC HTS, Schedule B, CN and TARIC

HS kodunun ulusal uzantıları: ABD ithalat (HTS) ve ihracat (Schedule B) numaraları ile AB Kombine Nomenklatürü (CN) ve TARIC kodları.

ICS2 ve ENS (giriş özet beyanı) ICS2 and ENS (Entry Summary Declaration)

AB'nin varış öncesi emniyet ve güvenlik sistemi; taşıyıcılar ve diğer taraflar mallar gelmeden önce bir giriş özet beyanı (ENS) verir.

Kayıtlı ithalatçı (IOR) Importer of Record (IOR)

İthalat beyanından sorumlu taraf: malların mevzuata uygunluğunu sağlamak ve gümrük vergileri ile vergileri ödemek. DDP'de satıcı kayıtlı ithalatçı (importer of record) olarak hareket eder veya bir tane ayarlar; diğer Incoterms kurallarında bu normalde alıcıdır.

Üç nüsha (in triplicate) In triplicate (in duplicate, in two copies)

Bir belgenin kaç nüsha istendiğini gösterir; en sık akreditifte görülür: “commercial invoice in triplicate” üç nüsha demektir. UCP 600 madde 17(e) uyarınca “in duplicate”, “in two fold” veya “in two copies” gibi ifadeler, belgenin kendisi aksini belirtmedikçe en az bir asıl ve geri kalanı suret olarak sunulmasıyla karşılanır.

Incoterms

ICC tarafından yayımlanan ve taşıma, sigorta, risk ve gümrük işlemlerini kimin — alıcı mı satıcı mı — hangi noktada üstlendiğini tanımlayan standart ticari terimler seti (EXW, FOB, CIF, DAP ve diğerleri).

Enstitü yük klozları (ICC A, B, C) Institute Cargo Clauses (ICC A, B, C)

Standart deniz yük sigortası şartları: ICC (A) istisnalar dışındaki tüm riskleri kapsar, ICC (B) ve ICC (C) yalnızca adı geçen riskleri; CIF en az ICC (C), CIP ise ICC (A) gerektirir, bedelin %110'u için.

Sigorta sertifikası Insurance Certificate

Bir sevkiyatın, genellikle açık bir yük poliçesi kapsamında sigortalandığını gösteren belge; sigorta bedelini, teminatı (örneğin Enstitü yük klozları A) ve hasar tazminatlarının nerede ödeneceğini belirtir; CIF ve CIP'de satıcı bunu sağlar.

Dahilde işleme rejimi (DİR) Inward Processing

Malların, işleme veya onarım amacıyla gümrük vergisi ve ithalat KDV'si ödenmeden ithal edilmesine, işlenen ürünlerin yeniden ihraç edilmesi şartıyla izin veren gümrük rejimi.

IOSS (İthalat Tek Durak Sistemi) IOSS (Import One-Stop Shop)

Değeri EUR 150'ye kadar olan paketlerle tüketicilere satılan mallar için AB KDV düzeni: satıcı veya pazaryeri AB KDV'sini ödeme sırasında tahsil eder ve tek bir aylık beyannamede beyan eder; böylece paket, teslimatta ithalat KDV'si tahsil edilmeden gümrükten çekilir.

ISBP (Uluslararası bankacılık uygulaması) ISBP (International Standard Banking Practice)

ICC'nin, bankaların UCP 600 kapsamında belgeleri nasıl incelediğine dair rehberi; akreditif uygulamasında yaygın olarak izlenir.

ISF (İthalatçı güvenlik bildirimi, 10+2) ISF (Importer Security Filing, 10+2)

ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP) kuralı: ithalatçıdan, deniz sevkiyatlarına ilişkin verileri, yük ABD'ye giden gemiye yüklenmeden en az 24 saat önce bildirmesini ister. Geç veya eksik bildirimler cezaya yol açabilir.

ISO boyut ve tip kodu (22G1, 45G1) ISO Size and Type Code (22G1, 45G1)

ISO 6346 kapsamında her konteynerin üzerine işaretlenen 4 karakterli kod: ilk karakter uzunluğu, ikincisi yüksekliği, son ikisi tipi verir; böylece 22G1 standart 20 feet genel amaçlı konteyner, 45G1 ise 40 feet high cube konteynerdir.

ISPM 15 işareti (ahşap ambalaj) ISPM 15 Mark

Paletler ve sandıklar gibi ahşap ambalajların üzerinde bulunan ve uluslararası ISPM 15 standardı uyarınca ısıl işlem gibi onaylı bir yöntemle işlem gördüğünü gösteren işaret.

Akreditifi açan, ihbar eden, teyit eden banka Issuing, Advising and Confirming Bank

Akreditifi açan banka akreditifi düzenler, ihbar eden banka bunu satıcıya iletir ve teyit eden banka kendi ödeme taahhüdünü ekler.

Akreditif (L/C) L/C (Letter of Credit)

Akreditif: bir bankanın satıcıya verdiği şartlı ödeme güvencesi; ödeme yalnızca satıcı akreditifin istediği şartlarla birebir uyumlu belgeleri ibraz ettiğinde yapılır.

Gümrüklenmiş maliyet (landed cost) Landed Cost

Malın satıcıdan alıcının kapısına, gümrükten geçmiş olarak ulaşmasının toplam maliyeti: mal bedeli, navlun ve sigorta (CIF), artı ithalat gümrük vergisi, diğer vergiler ve elleçleme ücretleri.

LCL / FCL (parsiyel / komple konteyner) LCL / FCL

LCL (Less than Container Load, parsiyel yük), sevkiyatın konteyneri diğer göndericilerin yükleriyle paylaştığı anlamına gelir; FCL (Full Container Load, komple konteyner) ise göndericinin bir konteynerin tamamını tek başına kullandığı anlamına gelir.

Tazmin mektubu (LOI) Letter of Indemnity (LOI)

Bir tarafın, olağan belge olmadan hareket etmesi halinde (örneğin orijinal konşimento olmadan yükü teslim etmesi) taşıyıcının veya başka bir tarafın uğrayacağı her zararı tazmin edeceğini taahhüt ettiği mektup. Taşıyıcılar çoğu zaman bununla birlikte bir banka teminatı da ister.

Sınırlı miktar (LQ) Limited Quantity (LQ)

Parfüm şişeleri gibi küçük iç ambalajlardaki tehlikeli maddeler; IMDG Kodu, IATA Tehlikeli Madde Kuralları veya ADR'nin belirlediği sınırlar içinde daha basit ambalajlama, işaretleme ve belge kurallarıyla sevk edilebilir. Koli, sınırlı miktar (limited quantity) işaretini taşır.

Lityum piller UN3480/UN3481/UN3090/UN3091 Lithium Battery UN Numbers (UN3480, UN3481, UN3090, UN3091)

Lityum iyon (UN3480, UN3481) ve lityum metal (UN3090, UN3091) pillerin UN numaraları; piller tek başına, ekipmanla birlikte paketlenmiş olarak veya ekipmanın içinde sevk edilir ve her biri hava ve deniz taşımacılığında sıkı kurallar getirir.

MAWB / HAWB (master / house AWB) MAWB / HAWB (Master / House Air Waybill)

Master air waybill (MAWB), konsolide bir sevkiyat için havayolu şirketi tarafından forwarder'a düzenlenir; house air waybill (HAWB) ise forwarder tarafından bu sevkiyattaki her göndericiye düzenlenir.

MFN ve tercihli tarife oranları MFN and Preferential Tariff Rates

MFN oranı, bir DTÖ (WTO) üyesinin diğer üyelerden yapılan ithalata uyguladığı standart gümrük vergisidir; tercihli oran daha düşüktür, bir ticaret anlaşması veya tercih programı ile belirlenir ve menşe kanıtı gerektirir.

MT103 ve pacs.008 (ödeme kanıtı) MT103 and pacs.008 (Payment Proof)

Bir müşterinin sınır ötesi havalesi için SWIFT mesajı: Kasım 2025'e kadar MT103, şimdi ise ISO 20022 pacs.008. Alıcılar çoğu zaman bir kopyasını ödeme kanıtı olarak gönderir ve UETR referansı bankaların havaleyi izlemesini sağlar; ancak paranın ulaştığını yalnızca hesabınıza yapılan alacak kaydı gösterir.

Belirlenen yer (Incoterms) Named Place (Incoterms)

Bir Incoterms kuralının ardından yazılan yer; örneğin FOB Busan veya DAP Lyon warehouse. Teslimin nerede gerçekleştiğini veya masrafların alıcıya nerede geçtiğini belirler; bu yüzden mümkün olduğunca kesin olmalı ve ardından "Incoterms 2020" gelmelidir.

Ticari değeri yoktur (numune) No Commercial Value (Samples)

Ürün numuneleri gibi ücretsiz gönderilen mallar için kullanılan ifade. Ödeme yok demektir, sıfır değer değil: gümrük, vergileri hesaplamak için faturada yine gerçekçi bir değer ister.

İhbar edilecek taraf (notify party) Notify Party

Sevkiyat ulaştığında taşıyıcının (alıcıya ek olarak) haber verdiği taraf; genellikle bir gümrük müşaviri veya alıcının acentesidir.

NVOCC (gemi işletmeyen taşıyıcı) NVOCC

Non-Vessel Operating Common Carrier: kendi konşimentolarını düzenleyen ve gemi işletmeden, armatörlerden yer satın alarak deniz taşımacılığı satan şirket. ABD'de NVOCC'ler Federal Maritime Commission (FMC) nezdinde lisanslı veya kayıtlıdır.

Deniz navlunu ek ücretleri (GRI, PSS, LSS) Ocean Freight Surcharges (GRI, PSS, LSS)

Temel deniz navlunu oranına eklenen ücretler; örneğin genel navlun artışı (GRI), yoğun sezon ek ücreti (PSS), düşük kükürt ek ücreti (LSS) ile akaryakıt (BAF) ve kur (CAF) ayarlama katsayıları.

Gemiye yükleme şerhi (on board) On Board Notation

'Sevk için alındı' (received for shipment) konşimentosu üzerinde, malın adı geçen gemiye yüklendiğini doğrulayan tarihli not. Akreditifte gemiye yükleme (on-board) tarihi, sevk tarihi olarak kabul edilir.

Açık hesap Open Account

Satıcının malı gönderip belgeleri doğrudan alıcıya ilettiği, alıcının da sevkiyattan veya tesliminden sonra kararlaştırılan bir tarihte, örneğin 30 veya 60 gün sonra ödeme yaptığı ödeme koşulu. Alıcı için en kolay, satıcı için en riskli yöntemdir; bu yüzden sıklıkla kredi sigortasıyla birlikte kullanılır.

OUR, SHA ve BEN (banka masrafları) OUR, SHA and BEN (Bank Charges)

Uluslararası bir havalede banka masraflarını kimin ödediğini belirten kodlar: OUR'da gönderici hepsini öder; SHA'da her taraf kendi bankasının masrafını öder; BEN'de lehtar hepsini öder, bu yüzden gönderilenden daha az alır.

Çeki listesi (packing list) Packing List

Bir sevkiyatın kolilerini, içeriğini, miktarlarını, ağırlıklarını ve ölçülerini gösteren ayrıntılı liste; taşıyıcı, gümrük ve alıcı tarafından gerçekte neyin ulaştığını kontrol etmek için kullanılır.

Palet Pallet

Kolilerin forklift ile taşınmak üzere üzerine istiflendiği, genellikle ahşap veya plastikten yapılmış düz platform; yaygın ölçüler bölgeye göre değişir, örneğin Avrupa'da 1200 x 800 mm, ABD'de 48 x 40 in.

Per diem (günlük konteyner ücreti) Per Diem (Container)

Bir taşıyıcının konteynerini serbest süreyi (free time) aşarak, genellikle terminal dışında tutmak için alınan günlük ücret; ABD kuralları per diem ücretlerini demurrage veya detention olarak değerlendirir.

Bitki sağlık sertifikası (fitosaniter sertifika) Phytosanitary Certificate

İhracatçı ülkenin bitki koruma kuruluşu tarafından verilen, bitkilerin veya bitkisel ürünlerin muayene edildiğini ve ithalatçı ülkenin bitki sağlığı şartlarını karşıladığını belirten resmî sertifika.

POL / POD (yükleme / boşaltma limanı) POL / POD (Port of Loading / Discharge)

Malın gemiye yüklendiği liman ve boşaltıldığı liman. İkisi de konşimentoda yer alır ve çoğu zaman UN/LOCODE ile yazılır; örneğin Busan için KRPUS.

Ertelenmiş KDV muhasebesi (PVA) Postponed VAT Accounting

KDV mükellefi bir ithalatçının, ithalat KDV'sini gümrük işlemi sırasında gümrüğe ödemek yerine KDV beyannamesinde beyan etmesine izin veren düzen; Birleşik Krallık, İrlanda ve diğer bazı Avrupa ülkeleri bunu farklı adlarla uygular.

PPWR (AB Ambalaj Tüzüğü) PPWR (EU Packaging Regulation)

AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (EU) 2025/40, 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanır ve AB piyasasına arz edilen tüm ambalajlar için maddelere ilişkin sınırlar ile uygunluk, işaretleme, etiketleme ve geri dönüşüm kurallarını belirler.

Sevkiyat öncesi muayene (PSI) Pre-shipment Inspection (PSI)

Mallar çıkmadan önce, genellikle bir muayene şirketi tarafından yapılan kalite, miktar veya uygunluk kontrolü. Bazı ithalatçı ülkeler uygunluk sertifikası düzenlenebilmesi için bunu şart koşar; örneğin Kenya'nın PVoC veya Nijerya'nın SONCAP uygulaması kapsamında.

Tercihli menşe Preferential Origin

Bir ticaret anlaşmasının veya tercih programının kurallarını karşılayan menşe; böylece ithalatçı doğru ispatla (şahadetname veya menşe beyanı) talep ettiğinde mallar daha düşük veya sıfır gümrük vergisi ödeyebilir. Tercihsiz menşe yalnızca malın üretildiği ülkeyi belirtir.

Proforma fatura Proforma Invoice

Sevkiyattan önce gönderilen ön fatura; alıcı bunu ödemeyi veya ithalat lisansını ayarlamak için kullanır — bir ödeme talebi değildir ve malın gümrükten çekilmesinde kullanılmaz.

Satın alma siparişi (PO) Purchase Order (PO)

Alıcının; malı, miktarı, fiyatı, teslim koşullarını ve ödeme koşullarını belirten yazılı siparişi; satıcı kabul ettiğinde satışın temelini oluşturur.

Fiyat teklifi Quotation (Price Offer)

Satıcının; malı, fiyatları, Incoterms kuralını ve belirlenen yeri, ödeme koşullarını, teslim süresini ve geçerlilik süresini sıraladığı fiyat teklifi. Kabul edildiğinde çoğu zaman proforma faturanın temeli olur.

Sorumlu kişi (kozmetik) Responsible Person (Cosmetics)

AB ve Birleşik Krallık kozmetik mevzuatında, AB'de (Büyük Britanya için Birleşik Krallık'ta) yerleşik olan ve her kozmetik ürünün mevzuata uygunluğunu sağlayan, ürün bilgi dosyasını tutan ve ürünü bildiren kişi veya şirket (AB'de CPNP, Büyük Britanya'da SCPN). Başka bir yerde yerleşik bir marka bir tane atamak zorundadır.

Geri gelen eşya muafiyeti Returned Goods Relief

İhraç edilip geri gelen mallar için, örneğin alıcı bunları reddettiğinde, gümrük vergisinden muafiyet; mallar yurt dışında iyileştirilmemiş olmalı ve ihracat kanıtlanabilmelidir; Birleşik Krallık ve AB, malların 3 yıl içinde geri gelmesini bekler.

REX (Kayıtlı ihracatçı sistemi) REX (Registered Exporter System)

Kayıtlı ihracatçıların, mallarının menşeini faturadaki bir menşe beyanıyla kendilerinin belgelendirdiği AB sistemi; menşeli ürünlerin EUR 6.000'a kadar olan sevkiyatları için kayıt gerekmez.

Fiyat teklifi talebi (RFQ) RFQ (Request for Quotation)

Alıcının tedarikçilerden, belirtilen mallar, miktarlar ve koşullar için fiyat teklifi istemesi; böylece teklifler aynı esasa göre karşılaştırılabilir.

Menşe kuralları Rules of Origin

Bir ürünün hangi ülkeden geldiğini belirleyen ölçütler: tamamen elde edilmiş olma, tarife sınıflandırmasında değişiklik (CTC) veya bölgesel değer içeriği (RVC) eşiği; her ticaret anlaşması için veya tercihsiz amaçlar için belirlenir.

Schedule B numarası Schedule B Number

HS kodunun ilk 6 hanesine dayanan, ihracatın Elektronik İhracat Bilgisinde (EEI) bildirilmesi için kullanılan 10 haneli ABD ihracat sınıflandırma numarası.

Güvenlik bilgi formu (SDS) SDS (Safety Data Sheet, formerly MSDS)

Bir ürünün tehlikelerini, güvenli kullanımını ve taşıma sınıflandırmasını açıklayan 16 bölümlük belge. Forwarder'lar, ürünün tehlikeli madde olarak sevk edilip edilmediğini görmek için 14. Bölüm'e bakar.

Sea waybill (denizyolu taşıma belgesi) Sea Waybill

Deniz kargosu için devredilemez bir taşıma belgesi: taşıyıcı, orijinali ibraz edilmeden malı adı yazılı alıcıya teslim eder. Hızlıdır ve güvenilir alıcılara veya peşin ödemeli satışlara uygundur; ancak kıymetli evrak olmadığı için ödemeye kadar malı elde tutmak amacıyla kullanılamaz.

Section 301 / Section 232 vergileri Section 301 / Section 232 Tariffs

İki kanun uyarınca uygulanan ek ABD ithalat gümrük vergileri: bir ülkenin haksız ticaret uygulamalarına karşı Section 301 ve çelik ile alüminyum gibi ulusal güvenliği tehdit eden ithalat için Section 232. Normal HTSUS oranına Fasıl 99 kodlarıyla eklenir.

Gönderici (shipper) Shipper

Malı taşıyıcıya teslim eden ve taşıma belgesinde gönderici olarak adı geçen taraf; satıcı, alıcının acentesi veya bir forwarder olabilir.

Yükleme talimatı (SI) Shipping Instruction (SI)

Göndericinin rezervasyondan sonra forwarder'a veya taşıyıcıya gönderdiği talimat; gönderici, alıcı, ihbar edilecek taraf (notify party), mal tanımı, koliler, ağırlıklar, işaretler ve navlun koşullarını içerir. Konşimento bundan hazırlanır; bu yüzden SI'daki hatalar B/L'ye de geçer.

Koli işaretleri (shipping mark) Shipping Mark

Bir ihracat kolisinin dışına basılan veya şablonla işlenen yazı ve semboller — ana işaret, varış yeri, sipariş numarası ve koli numarası; sevkiyatı açmadan tanımlamak için kullanılır.

Sight ve vadeli (usance) akreditif (L/C) Sight L/C and Usance L/C

Sight akreditifte banka, uygun belgeleri aldığında öder; usance (vadeli) akreditifte ise ertelenmiş ödeme veya kabul yoluyla, örneğin konşimento tarihinden 90 gün sonra gibi belirli bir sonraki zamanda öder.

Göndericinin talimat mektubu (SLI) SLI (Shipper's Letter of Instruction)

İhracatçının bir sevkiyat için forwarder'ına verdiği yazılı talimat: güzergâh, belgeler, ücretler ve ABD ihracatında EEI'yi AES'e vermek için yetki.

Özel konteynerler (reefer, OT, FR) Special Containers (Reefer, Open Top, Flat Rack)

Standart konteynere uymayan yükler için konteynerler: soğutmalı (reefer), sabit çatısı olmayan (open top) veya yan duvarları olmayan (flat rack).

Standby akreditif (SBLC) Standby Letter of Credit (SBLC)

Teminat olarak kullanılan akreditif: banka yalnızca akreditif açtıran ödeme yapmazsa veya üzerine düşeni kararlaştırıldığı gibi yerine getirmezse öder.

Konteyner doldurma ve boşaltma Stuffing and Stripping (Container)

Yükün konteynere yüklenmesi (stuffing) ve boşaltılması (stripping veya devanning); CTU Code (IMO/ILO/UNECE) güvenli yükleme ve sabitleme konusunda rehberlik sağlar.

Telex release / surrender konşimento Surrender B/L / Telex Release

Gönderici, orijinal konşimentoları çıkış yerinde taşıyıcıya iade eder (surrender) veya hiç düzenlenmez ve taşıyıcı varıştaki ofisine, yükü orijinaller olmadan alıcıya teslim etmesini bildirir. Hızlıdır ancak satıcının kontrolünü ortadan kaldırır; bu yüzden normalde ödemeden sonra yapılır.

Telgrafla havale (T/T) T/T (Telegraphic Transfer)

Telgrafla havale: aynı gün veya ertesi gün gerçekleşen elektronik banka havalesi; uluslararası ticarette ödemelerin en yaygın yapılma yollarından biridir.

Dara ağırlığı ve yük kapasitesi (payload) Tare Weight and Payload

Dara ağırlığı, boş konteynerin kapısında işaretli ağırlığıdır; yük kapasitesi (payload) ise taşıyabileceği azami yüktür, yani azami brüt kütlesinden dara çıkarıldığında kalan değerdir. VGM darayı da içerir.

Terminal elleçleme ücreti (THC) THC (Terminal Handling Charge)

Terminalin veya armatörün limanda konteynerlerin elleçlenmesi için aldığı ücret: çıkışta (OTHC) ve varışta (DTHC). Hangi kısmı kimin ödediği Incoterms kuralına ve navlun sözleşmesine bağlıdır.

Devredilebilir ve back-to-back L/C Transferable and Back-to-Back L/C

Bir tüccarın kendi tedarikçisine alıcının akreditifi üzerinden ödeme yapma yolları: devredilebilir akreditif, ilk lehtarın akreditifi tamamen veya kısmen ikinci bir lehtara devretmesine imkân verir; back-to-back akreditif ise ilkine dayanılarak açılan ayrı ve yeni bir akreditiftir.

Aktarma (transshipment) Transshipment

Malların yolculuk sırasında, örneğin bir hub limanında, bir gemiden veya araçtan boşaltılıp başka birine yeniden yüklenmesi. Akreditifler buna izin verebilir veya yasaklayabilir; UCP 600'ün bu konuda özel kuralları vardır.

UCP 600 (Tek tip kurallar ve uygulamalar) UCP 600

Belgeli Krediler İçin Tek Tip Kurallar ve Uygulamalar 600: çoğu akreditifin tabi olduğu ICC kurallar bütünü; bankaların belgeleri nasıl incelediğini ve uyumsuzlukları (rezervleri) nasıl ele aldığını düzenler.

UN numarası (BM numarası) UN Number

UN1266 gibi, taşımada tehlikeli bir maddeyi veya eşyayı tanımlayan, tehlikeli madde belgelerinde ve etiketlerinde yer alan dört haneli numara.

UN/LOCODE

Ticaret ve taşıma lokasyonları için Birleşmiş Milletler kodu: ülke için iki, yer için üç harf; örneğin Şanghay için CNSHA veya Rotterdam için NLRTM.

ABD gümrük teminatı (Customs Bond) US Customs Bond

Bir kefilin (surety), kayıtlı ithalatçının gümrük vergilerini, vergileri ve ücretleri ödeyeceğini ve giriş yükümlülüklerini yerine getireceğini ABD Gümrük ve Sınır Koruma'ya (CBP) garanti ettiği sözleşme; resmî girişler için gereklidir ve tek bir giriş için veya sürekli teminat olarak alınabilir.

KDV / GST (katma değer vergisi) VAT / GST

Katma Değer Vergisi (KDV) / Mal ve Hizmet Vergisi (GST): birçok ülkenin ithalatta aldığı bir tüketim vergisi; genellikle CIF değeri artı gümrük vergisi üzerinden hesaplanır.

Doğrulanmış brüt ağırlık (VGM) VGM (Verified Gross Mass)

Paketlenmiş bir konteynerin toplam ağırlığı (yük, ambalaj, dunnage ve konteynerin dara ağırlığı). SOLAS uyarınca gönderici, 1 Temmuz 2016'dan beri bunu konteyner gemiye yüklenmeden önce beyan etmek zorundadır.

Hacimsel ağırlık Volumetric (Dimensional) Weight

Bir kolinin boyutlarından hesaplanan ağırlık: uzunluk × genişlik × yükseklik, bir taşıyıcı katsayısına bölünür; örneğin ekspres kuryeler için kg başına 5.000 cm³ veya IATA hava kargo için kg başına 6.000 cm³. Taşıyıcılar, gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan hangisi yüksekse onun üzerinden ücret alır.

Ağırlık sertifikası Weight Certificate

Bir sevkiyatın brüt ve net ağırlığını belirten, satıcı veya bağımsız bir tartı kuruluşu tarafından düzenlenen ve akreditiflerde sıkça istenen belge.

Hızlı başvuru için genel tanımlardır; hukuki veya gümrük tavsiyesi değildir — kesin anlamlar ülkeye ve sözleşmeye göre değişebilir. İlgili ücretsiz bir araç veya rehber varsa terim ona bağlantı verir.

Triplicate ücretsizdir ve sürekli gelişiyor. İşinize yaradı mı? Triplicate'i destekleyin ♥

Reklamsız mı olsun? Pro tüm reklamları kaldırır · aylık 1 USD